(Trích “Niệm Phật Thập Yếu” – HT Thích Thiền Tâm) Người tu có ba chướng là: phiền não chướng, nghiệp chướng và báo chướng, mà sức nghiệp chướng lại nặng nề nguy hiểm hơn hai thứ kia. Nhưng tại sao khi chưa tu thì chẳng có chi, đến lúc tu hành càng cao lại thường gặp nhiều chướng nạn? – Đó cũng bởi chúng ta là phàm phu thời mạt pháp, cố nhiên phần đông chướng duyên đều nặng. Nhưng không phải do tu hành nên phát sanh chướng nạn, mà đó là sức chuyển nghiệp, chuyển quả báo nặng thành quả báo nhẹ, chuyển quả báo đời sau thành quả báo hiện tại. Giả sử ta có mười phần nghiệp chướng, do công đức tu nên tiêu trừ được bảy phần, còn phát hiện ra ba phần. Và đáng lẽ quả báo ấy đến sau mới trả, nhưng nhờ sức tu niệm, nên chỉ chịu quả nhẹ trong kiếp này để mau được giải thoát. Như Giới Hiền luận sư tiền kiếp là một vị quốc vương đem binh đi đánh dẹp các nơi, tạo nghiệp sát quá nhiều, đáng lẽ đến đời này sau khi hưởng phước thừa rồi chết, sẽ phải bị đọa vào địa ngục. Nhưng nhờ luận sư chí tâm tu hành và hoằng dương Phật pháp, nên mỗi ngày ông bị một cơn bệnh trạng như có nhiều lưỡi gươm vô hình đâm chém trong thân. Như thế trải qua hai năm bệnh mới dứt. Do duyên đó mà Giới Hiền luận sư tiêu được nghiệp địa ngục, sanh lên cõi Đâu Suất Đà Thiên. Lại như ông Ngô Mao tiền kiếp cũng tạo nghiệp sát, đáng lẽ phải đọa làm heo bảy kiếp cho người giết. Nhưng nhờ ông trường trai niệm Phật, nên khi thọ số mãn, bị giặc đâm bảy dao trả nghiệp xong một lần, rồi được vãng sanh về Cực Lạc. Nói tóm lại, nôm na gọi đó là trạng thái dồn nghiệp. ( Nghiệp nặng tương lai dồn lại thành một khối nhẹ hơn nhiều, chịu ngay trong hiện tại) Tuy nhiên, không phải mỗi người tu đều bị trả quả. Có người càng tu càng có điểm tốt, càng được an thuận, không bị trở ngại chi. Đó là do vị ấy những kiếp về trước không tạo nghiệp chi quá nặng, hoặc đã từng tu niệm và có nhiều căn lành. Nhưng luận theo phần đông, đại khái nếu không gặp những chướng ngại lớn, cũng vấp phải những chướng ngại nhỏ (gọi lả khảo) Những duyên nghiệp khảo đảo gây chướng ngại cho người tu, có rất nhiều chi tiết sai biệt. Nay chỉ xin tóm tắt đại cương qua sáu điểm: 1. Nội Khảo: – Có người trong lúc tu tập, bỗng khởi lên những tâm niệm tham lam, giận hờn, dục nhiễm, ganh ghét, khinh mạn, nghi ngờ, hoặc si mê dễ hôn trầm buồn ngủ. Những tâm niệm ấy đôi khi phát hiện rất mãnh liệt, gặp duyên sự nhỏ cũng dễ sanh cau có bực mình. Nhiều lúc trong giấc mơ, lại thấy các tướng thiện ác biến chuyển. Trong đây những tình tiết chi ly không thể tả hết được. Gặp cảnh này, hành giả phải ý thức đó là do công năng tu hành nên nghiệp tướng phát hiện. Ngay lúc ấy, nên giác ngộ các nghiệp tướng đều như huyễn, nêu cao chánh niệm, tự nhiên những tướng ấy sẽ lần lượt tiêu tan. Nếu không nhận thức rõ ràng, tất bị nó xoay chuyển làm cho thối đọa. Tiên đức bảo: “Chẳng sợ nghiệp khởi sớm, chỉ e giác ngộ chậm,” chính là điểm này. Có người đang lúc dụng công, bỗng phát sanh tán loạn mỏi nhọc khó cưõng nỗi. Ngay khi ấy, nên đứng lên lễ Phật đi kinh hành, hoặc tạm xả lui ra ngoài đọc một vài trang sách, sửa năm ba cành hoa, chờ cho thanh tĩnh sẽ trở vào niệm Phật lại. Nếu không ý thức, cứ cưỡng ép cầu cho mau nhất tâm, thì càng cố gắng lại càng loạn. Đây là sự uyển chuyển trong lúc dụng công, ví như thế giặc quá mạnh tợ nước tràn, người chủ soái phải tùy cơ, nên cố thủ chớ không nên ra đánh. Có vị tu hành, khi niệm Phật bỗng thấy cô tịch như bản đàn độc điệu dễ sanh buồn chán, thì không ngại gì phụ thêm trì chú, quán tưởng, hoặc tụng kinh. Nhân tiện, xin thuật ra đây một việc để cho các bạn đồng tu thêm phần nhận thức. Có một nữ Phật tử đến chỗ tôi buồn khóc thưa thật rằng: mỗi khi cô niệm Phật tụng kinh độ vài mươi phút là ngủ gục lúc nào không hay, có khi tiểu tiện ngay trước bàn Phật. Do đó cô sợ tội bỏ luôn không dám tụng niệm. Tôi khuyên cô nên chuyên sám hối trong một thời gian. Quả nhiên ít lâu sau cô dứt hẳn nghiệp tướng ấy, lại nằm mơ thấy nhiều vỏ ốc, đập mỗi vỏ ốc ra thấy một hạt sen. Cô này nghiệp si nặng, vỏ ốc là hiện tướng của nghiệp si, đập vỏ ốc thấy hạt sen là phá si mê mà thành tựu nhân lành giác ngộ vãng sanh về cõi Phật. Lại có một vị sa di trần thuật lại rằng: Cứ ít đêm chú nằm mơ, thấy ba bốn mươi người cầm dao gậy đến đánh chém. Chú thay đổi trì Đại Bi rồi Chuẩn Đề chân ngôn đều không thành tựu, vì mỗi lần tụng độ ít biến là nhất đầu cả ngày, uống thuốc cũng không khỏi. Biết mình nghiệp nặng, chú phát nguyện lạy Tam Thiên Phật để sám hối. Nhưng khi lên chùa lễ Phật thì thấy một người tướng mạo cao lớn hung dữ đến xô té không cho lạy. Do đó chú đến buồn khóc bảo: Có tội thì sám hối tu hành, nhưng sám hối tu hành không được, chẳng biết phải làm sao? Tôi nghe xong suy nghĩ, biết vị này nghiệp sát nặng, Đây là lỗi ở chỗ chỉ biết cầu riêng phần mình mà không cầu cho các vong oan gia trái chủ, và cách dụng công phá nghiệp không khéo uyển chuyển. Do đó tôi khuyên chú mỗi đêm nên thử lạy Tiểu Sám Hối theo Kinh Pháp Hoa, rồi quỳ tụng chú Vãng Sanh hăm mốt biến, đoạn niệm Phật độ năm trăm câu để cầu tiêu tội, và nguyện hồi hướng công đức cho các vị oan gia trái chủ được mau siêu thoát. Cứ hành trì như thế trong một thời gian, nếu thấy yên ổn, có thể lần lượt tăng thêm. Chú sa di y theo lời, quả nhiên trạng thái ấy dứt tuyệt. Trên đây là những nghiệp tướng khảo đảo bên trong, nếu không biết giác ngộ uyển chuyển phá trừ, tất sẽ thành ra chướng nạn. 2. Ngoại Khảo: – Đây là những chướng cảnh bên ngoài làm duyên khó khăn thối đọa cho hành giả. Chứng cảnh đó là sự nóng bức, ồn ào, uế tạp, hoặc chỗ quá rét lạnh hay nhiều trùng kiến muỗi mòng. Gặp cảnh này cũng nên uyển chuyển, đừng chấp theo hình thức, chỉ cầu được an tâm. Chẳng hạn như ở cảnh quá nóng bức, chẳng ngại gì mặc áo tràng mỏng lễ Phật, rồi ra ngồi chỗ mát mà trì niệm, đến khi xong lại trở vào bàn Phật phát nguyện hồi hướng. Hoặc gặp chỗ nhiều muỗi, có thể ngồi trong màn thưa mà niệm Phật. Như ở miền bắc Trung Hoa vì thời tiết quá lạnh, các sư khi lên chánh điện tụng kinh, cũng phải mang giày vớ và đội mũ cẩn thận. Có hàng Phật tử vì nhà nghèo, làm lụng vất vả, đi sớm về khuya, hoặc nợ nần thiếu hụt, rách rưới đói lạnh, vợ yếu con đau, không có chỗ thờ cúng trang nghiêm. Trong hoàn cảnh ấy sự tu tập thật ra rất khó, phải có sự nhẫn nại cố gắng như bà lão ăn xin niệm Phật, mới có thể thành công. Hoặc có người vì nhiều chướng nghiệp, lúc không tu thì thôi, khi sắp vào bàn Phật lại nhức đầu chóng mặt sanh đủ chứng bệnh, hay có khách viếng thăm và nhiều việc bất thường xảy đến. Gặp những cảnh như thế, phải cố gắng và khéo uyển chuyển tìm phương tu hành. Sự cố gắng uyển chuyển tùy trường hợp sai biệt mà ứng dụng không thể nói ra hết được. Nên nhớ gặp hoàn cảnh bất đắc dĩ, phải chú trọng phần tâm đừng câu nệ phần tướng mới có thể dung thông. Cõi Ta Bà ác trược vẫn nhiều khổ lụy, nếu không có sức cố gắng kham nhẫn, tất sự tu hành khó mong thành tựu. 3. Nghịch Khảo: – Trên đường đạo, nhiều khi hành giả bị nghịch cảnh làm cho trở ngại. Có người bị cha mẹ anh em hay vợ chồng con cái ngăn trở hoặc phá hoại không cho tu. Có vị thân mang cố tật đau yếu mãi không lành. Có kẻ bị oan gia luôn theo đuổi tìm cách mưu hại. Có người bị vu oan giá họa, khiến cho ngồi tù chịu tra khảo hoặc lưu đày. Có vị bị sự tranh đua ganh ghét, hoặc bêu rao nhiều tiếng xấu xa, làm cho khó an khó nhẫn. Điều sau này lại thường xảy ra nhiều nhất. Những cảnh ngộ như thế đều do sức nghiệp. Lời xưa từng nói: có những tiếng khen, những vinh dự bất ngờ, không đáng khen mà được khen; và có những sự kiện thật ra không đáng khinh chê, lại diễn thành cảnh khinh hủy chê bai trọn vẹn. Để chứng minh điểm này, tôi xin thuật một vài việc nhỏ: Trước đây vào thời Pháp thuộc, có một vị hòa thượng được triều đình Huế ban cho bằng Tăng Cang, và phong tặng hiệu chùa là Sắc Tứ. Do đó đi đâu hòa thượng đều có xe ngựa và bê son tích trượng theo hầu, thậm chí lúc lên xuống đò cũng có người võng. Một tên du đảng thấy thế bất mãn chửi thề, rồi tuyên ngôn để đến ngày rằm tháng bảy sẽ lên chùa xài mắng hòa thượng một trận trước mặt các tín đồ. Đến ngày ấy, tên du đảng sau khi uống rượu xong, ở trần vắt áo lên chùa, gặp dịp một người Phật tử đem con rùa nhờ hòa thượng chú nguyện thả nơi ao sen. Tên du đảng thấy quang cảnh ấy, y bỗng cảm động, trở về kêu đồng bọn lên chùa quy y, rồi từ đó đi đâu cũng khen hòa thượng là bậc hiền lành đạo đức. Cho đến việc hầu hạ võng giá, y cũng nói là do thầy mình có phước. Một câu chuyện khác, có hai Phật tử ở xa đến viếng thăm một vị thượng tọa đồng hương đã từng quen thân từ trước. Khi đến chùa thì vị thượng tọa vừa đi khỏi cách đó độ mười lăm phút. Hai người gạn hỏi, ông thị giả nói thầy vừa đi khỏi; hỏi mấy vị khác, họ không biết bảo là mới thấy thầy ở đây. Chỉ một chút đó mà hai Phật tử ấy sanh lòng nghi ngờ vị thượng tọa không muốn tiếp mình, từ biệt luôn không đến chùa, rồi đi đâu cũng chê bai vị thượng tọa nọ gồm những điều không đức hạnh. Thật ra, cung cách của vị hòa thượng trước không đáng khen gì mấy mà được khen quá nhiều. Và hành động vô tâm của vị thượng tọa kể sau không có gì đáng chê, lại bị hiểu lầm khinh hủy. Thế gian cho đó là điều may rủi, thuyết nhân quả nhà Phật nhận định là lúc nghiệp duyên tội phước hiện ra. Một việc nhỏ đã như thế, thì tất cả các nghịch cảnh khác đều do túc nghiệp, hoặc hiện nghiệp xui khiến. Khi gặp những cảnh này hành giả chỉ nên ẩn nhẫn sám hối, chớ buồn phiền oán trách mà thối thất đạo tâm. 4. Thuận Khảo: – Có người không gặp cảnh nghịch mà lại gặp cảnh thuận, như cầu gì được nấy, nhưng sự thành công đều thuộc duyên ràng buộc chớ không phải giải thoát. Có vị khi phát tâm muốn yên tu bỗng cảnh danh lợi sắc thanh chợt đến, hoặc nhiều người thương mến muốn theo phụng sự gần bên. Thí dụ như người xuất gia khi phát tâm tu, bỗng có kẻ đến thỉnh làm tọa chủ một ngôi chùa lớn; hoặc như người tại gia thì có thơ mời làm tổng, bộ trưởng, hay một cuộc làm ăn mau phát tài. Đây là những cảnh thuận theo duyên đời quyến rủ người tu, rồi dẫn lần đến các sự phiền toái khác làm mất đạo niệm. Người ta chết vì lửa thì ít, mà chết vì nước lại nhiều, nên trên đường tu cảnh thuận thật ra đáng sợ hơn cảnh nghịch. Cảnh nghịch đôi khi làm cho hành giả tỉnh ngộ dễ thoát ly niệm tham nhiễm, hoặc phẫn chí lo tu hành. Còn cảnh thuận làm cho người âm thầm thối đạo lúc nào không hay, khi bừng tỉnh mới thấy mình đã lăn xa xuống dốc. Người xưa nói: “Việc thuận tốt được ba. Mê lụy người đến già.” Lời này đáng gọi là một tiếng chuông cảnh tỉnh. Thế nên duyên thử thách của sự thuận khảo rất vi tế, người tu cần phải lưu ý. 5. Minh Khảo: – Đây là sự thử thách rõ ràng trước mắt, ai cũng thấy mà chính mình không tự tỉnh ngộ. Chẳng hạn như một vị tài đức kém cỏi, nhưng xui gặp kẻ quen thói nịnh bợ, cứ luôn mồm khen là nhiều đức hạnh, tài năng, có phước lớn, khiến cho vị ấy nghe nhiều mà tin, sanh ra tự kiêu tự đắc, khinh thường mọi người, làm những điều càn dở, kết cuộc bị thảm bại. Hoặc một vị có đủ khả năng tiến cao trên đường đạo, nhưng đang tu thì bị kẻ khác nói ra nói vào, như bảo ăn chay sẽ bị bệnh, niệm Phật trì chú nhiều sẽ bị đổ nghiệp, (hay tụng kinh Địa Tạng ma theo, tụng kinh Pháp Hoa đổ nghiệp, Phật Pháp thời nay không còn độ người được nữa, tu sẽ gặp nhiều việc không lành … những cái đó ai hiểu Đạo một chút đều không nghe lọt lỗ tai, nhưng người kia lại tin) rồi sanh ra e dè lo sợ, thối thất đạo tâm. Hoặc có những cảnh tự mình biết nếu tiến hành dễ rước lấy sự lỗi lầm thất bại, nhưng vì tham vọng hay tự ái, vẫn đeo đuổi theo. Hoặc đối với các duyên bên ngoài, tuy biết đó là giả huyễn nhưng không buông bỏ được, rồi tự chuốc lấy sự buồn khổ vào tâm. Như có một vị sư đổ ra nhiều công của mướn thợ chẻ đá, thợ mộc, thợ hồ, xây cất một cảnh chùa to trên núi. Khi ngôi tự viện vừa hoàn thành, thì sư cũng vừa kiệt sức mang bệnh nặng. Lúc sắp chết, ông sai đệ tử võng đi quanh chùa rờ từ viên đá buồn khóc tiếc than! ( Nếu vị sư ấy đem công sức tâm huyết xây chùa ấy, dồn vào sự tu hành, thì khi viên tích được về cõi Phật an lành, đâu đến nỗi tiếc than như vậy) Lại trước đây có một tăng sĩ địa vị trong đạo khá cao, tánh tình chân thật rộng rãi ưa bố thí, nhưng vấp phải một khuyết điểm là hay tự đắc tự kiêu. Vài chính trị gia trước giải phóng thấy được chỗ đó, thuê một nhà tướng sĩ đến giả vờ thăm chơi, rồi thuận tiện nhìn qua khen sư nhiều phước tướng, tất được vô số người ủng hộ, danh vọng càng thành đạt tiến cao. Ông ấy lại nói thêm, nếu sư thích hoạt động, sẽ thành một tay lãnh tụ, và như ở ngoài đời có thể làm đến tổng thống. Sư nghe xong tuy khiêm nhường đôi tiếng, nhưng lộ vẻ cực kỳ hoan hỷ. Nhân đó, các chính trị gia than vản thời thế, thương dân chúng khổ não, vận nước suy đồi, rồi dần dà thuyết phục lôi cuốn sư vào một cuộc vận động chính trị. Và cũng bởi đó, sư dần bỏ tu, sau bị hoạn nạn thê thảm trong một thời gian khá lâu. Thế nên kẻ dễ dãi nhẹ dạ thường hay bị phỉnh gạt. Khi chưa diệt được tham vọng dễ bị người khác dùng tiền tài, sắc đẹp hoặc danh vị cuốn lôi. Cho đến nếu còn tánh nóng nảy khí khái, tất dễ bị người khích động, gánh vác lấy những việc phiền phức vào thân. Đây là những cạm bẩy của đời mà cũng là của đạo, xin nêu ra để khuyên nhắc cùng nhau, nếu không dè dặt những điểm đó, sẽ vương vào vòng chướng nghiệp. Đối với những duyên thử thách như thế, hành giả phải nhận định cho sáng suốt, và sanh lòng quả quyết tiến theo đường lối hợp đạo mới có thể thắng nó được. 6. Ám Khảo: – Điều này chỉ cho sự thử thách trong âm thầm không lộ liễu, hành giả nếu chẳng khéo lưu tâm, tất khó hay biết. Có người ban sơ tinh tấn niệm Phật, rồi bởi gia kế lần lần sa sút, làm điều chi thất bại việc ấy, sanh lòng lo lắng chán nản trễ bỏ sự tu. Có vị công việc lại âm thầm tiến triển thuận tiện rồi ham mê đeo đuổi theo lợi lộc mà quên lãng đường lối tu hành. Có kẻ trước tiên siêng năng tụng niệm, nhưng vì thiếu sự kiểm điểm lỗi mình, phiền não ở nội tâm mỗi ngày tăng thêm một ít, lần lượt sanh ra biếng trễ, có khi đôi ba tháng hay một vài năm không niệm Phật được một câu. Có người tuy sự sống vẫn điều hòa đầy đủ, nhưng vì thời cuộc bên ngoài biến chuyển, thân thế nhà cửa nay đổi mai dời, tâm mãi hoang mang hướng ngoại, bất giác quên bỏ sự trì niệm hồi nào không hay. Trên đây đều là ảnh hưởng diễn biến của nghiệp chướng, hoặc phước báo vốn do chính những việc thiện ác từ kiếp trước của mỗi người, chẳng phải ai khác bày ra thử thách. Nhưng nó có sức thầm lôi cuốn hành giả làm cho bê trễ sự tu trì, nên gọi là “khảo”. Khi mới tu, ai cũng có một lòng hướng thiện làm khởi đầu, nhưng lần lượt bị những duyên nghiệp trong ngoài, một trăm người đã rớt hết chín mươi chín. Lời xưa nói: sự tu hành năm đầu thấy Phật như ở trước mặt, năm thứ hai Phật đã về tây, sang năm thứ ba ai muốn hỏi đến Phật hay bảo niệm Phật, phải trả tiền mới chịu nói tới. Lời ngụ ngôn này cũng chỉ vào những điểm ở trên, hành giả cần phải lưu tâm chú ý.

---

10 CÁCH BIẾN KHÓ KHĂN THÀNH TRỢ THỦ

Trong luận Niệm Phật Bảo Vương Tam Muội có thuyết minh về Thập Bất Cầu Hạnh, nghĩa là mười hạnh không cầu, để phá mười điều chướng ngại lớn. Mười điều chướng ngại này gồm nhiếp tất cả chướng ngại. Cho nên nếu nắm vững mười hạnh không cầu đây, thì tất cả chướng ngại đều phải tiêu tan. Mười hạnh ấy là: 1. Thân không cầu không bệnh. Thân không đau bệnh thì tham dục dễ sinh. Tham dục sinh thì phá giới thoái đạo. 2. Cuộc đời không cầu không hoạn nạn. Đời không hoạn nạn, thì kiêu xa dễ khởi. Khi lòng kiêu mạn xa hoa khởi lên, sẽ khinh dễ, đè lấn tất cả mọi người. 3. Tu tâm không cầu không chướng ngại, tâm không chướng ngại thì sự học sẽ vượt bậc. Học vượt bậc tất có lỗi chưa được cho là mình đã được, đã thông suốt. 4. Lập hạnh không cầu không bị ma chướng. Hạnh không ma chướng thì sức thệ nguyện không bền chắc. Nguyện không bền chắc sẽ có lỗi chưa chứng cho là mình đã chứng. 5. Mưu sự không cầu dễ thành tựu. Sự dễ thành tựu thì sinh niệm khinh lờn. Niệm khinh lờn sinh, tất mang lỗi tự đắc cho rằng mình đủ đức hạnh tài năng. 6. Giao hảo không cầu mình được lợi ích. Mình được ích lợi thì hư mất đạo nghĩa. Đạo nghĩa hư mất, tất chỉ thấy lỗi của người. 7. Đối với người không cầu được sự thuận thảo. Người thuận thảo thì mình dễ tự kiêu. Và lòng đã kiêu căng, tất chỉ thấy phần phải của mình (mà không thấy được phần thiếu sót). 8. Làm ơn không cầu báo đáp. Cầu báo đáp thì lòng có chỗ tính toan. Đã có tính toan tất sẽ ham lợi khoe danh. 9. Thấy lợi không cầu mình được phần. Cầu được phần thì lòng si nổi động. Khi lòng si nổi dậy, tất sẽ bị mối lợi nhơ làm tiêu hủy thanh danh. 10. Bị oan ức không cầu biện minh. Cầu biện minh thì lòng nhân- ngã còn chưa dứt. Tâm nhân- ngã thị phi chưa dứt, tất mối oán hận sẽ từ đó nảy sinh ra nhiều. Suy qua các điểm trên, ta thấy cuộc đời đầy nỗi chướng ngại, mà có thể khái quát lại trong 10 điều: 1. Thân đau bệnh 2. Gặp hoạn nạn 3. Sự tu học bị ngăn trở 4. Khi lập hạnh ma chướng phá 5. Mưu sự thất bại 6. Bạn bè phản phúc lãnh đạm 7. Nhiều kẻ chống đối 8. Làm ơn mắc oán 9. Người mưu chiếm lợi danh 10. Chịu nỗi oan ức Trong mười điều này, luận Bảo Vương Tam Muội đã dùng mười hạnh không cầu để phá trừ. Thế thì trong phước có họa, trong họa có phước, trong thông có ngại, trong ngại có thông. Vì hiểu lẽ này nên các bậc tu hành khi xưa đã dùng “sự chướng ngại làm duyên tiến đạo.” Tiên đức có bảo: “Nếu không bị người làm xúc não, tất đạo quả của mình khó thành tựu.” Bởi sự khinh hủy chửi mắng, giá họa vu oan, và mọi chướng ngại khác là “cái mức để đo lường đạo lực của người tu.” Nếu gặp những chướng duyên đó mà vẫn nhẫn nại an nhiên được, tất chứng tỏ người ấy đã tu tiến đến mức khá cao. Bằng chẳng thế, làm sao đo lường được mức tu tiến của mình? Thật ra không phải người tu mong cầu sự chướng ngại, mà vì đường đạo đầy nổi bất trắc khó khăn, nên cần luôn luôn cảnh giác đặt mình trước mọi nỗi chướng duyên, để khi lâm cảnh vẫn an nhiên không rối động. Diệu Hiệp đại sư bảo: “Mười hạnh trên, duy người trí huệ hùng tâm mới áp dụng nổi. Nếu biết xét soi giác ngộ, giữ vững mười điều này, thì tuy vào cảnh giới ma không bị ma làm thối chuyển. Dù cho ở trong cảnh sắc thinh, danh lợi, thương ghét, thị phi, thạnh suy, đắc thất… vẫn được an nhiên.” Cho nên nếu không biết, thì tất cả sự tốt đẹp thuận lợi có thể thành duyên chướng đạo. Như xét thấu tất cả bệnh khổ cùng ma chướng đều giả dối không căn, tất nó cũng không làm chi được. Đối với mười điều trên, lối xử dụng của bậc trí lực là: 1. Lấy bệnh khổ làm thuốc hay. 2. Lấy hoạn nạn làm giải thoát. 3. Lấy chướng ngại làm tiêu dao. 4. Lấy các ma làm bạn pháp. 5. Lấy việc khó làm an vui. 6. Lấy bạn xấu làm giúp đỡ. 7. Lấy kẻ nghịch làm vườn hoa. 8. Lấy sự quên việc thi ân như quên bỏ chiếc dép rách. 9. Lấy thanh đạm làm giàu sang. 10. Lấy sự oan ức làm duyên tiến đạo. Xem đây suy rõ sự hay dở, được mất vẫn tùy tâm. Thế nên, người mới tu rất sợ chướng duyên, bậc tu lâu có khi lại muốn thử đương đầu với chướng cảnh. Xin thuật ra đây một đôi chuyện để làm ví dụ: Thuở xưa, ngài Thần Quang sau khi đắc pháp với tổ Đạt Ma, liền hạ mình đi làm mướn, như bửa củi, giã gạo hoặc gác cửa cho người. Có kẻ đến hỏi: “Ngài là bậc kế truyền Tổ vị, sao lại thấp mình đi làm những việc tầm thường như thế?” Ngài đáp: “Ta muốn hàng phục cái tâm của ta, chẳng phải chỗ ông biết!” Để so sánh về các hạnh tu, xin kể tiếp thêm vài chuyện: – Một sư cô nọ muốn dứt trừ lỗi lầm, nguyện kiết thất và tịnh khẩu ( không nói 100%) trong ba tháng. Buổi chiều kia, cô đang ngồi bên cửa sổ lần chuỗi niệm Phật. Có ông đạo trông thấy liền nói chuyện với người bạn, bảo cô nhiều nghiệp, nhiều tánh xấu. Cô nghe nóng giận đỏ mặt, nhưng vẫn làm thinh tiếp tục niệm Phật. Giây lát ông đạo bảo: -Tôi rình thấy cô này lấy một ông ở bên hàng xóm. Cô giận quá, nhịn không được nói lớn tiếng lên: -Huynh nói tôi lấy ai phải xác nhận lại, chớ tôi không chịu bỏ qua vụ này đâu? Ông đạo cả cười đáp: – Đó là tôi cố ý thử cô mà thôi. Cô đã nguyện tịnh khẩu sao lại còn nói chuyện? Vả lại tịnh khẩu là cốt để tịnh tâm, mà cô tịnh tâm không được, thì tịnh khẩu có ích gì? Sư cô ấy nghe xong chợt tỉnh ngộ, hổ thẹn làm thinh. Trong hai đoạn trên, ta thấy sư cô nọ muốn phá phiền não, song chỉ theo hình thức mà thôi. Còn ngài Thần Quang biết tất cả phiền não đều không, và cội gốc do nơi tâm chấp ngã, nên mới giả làm kẻ thấp hèn chịu người sai mắng, để xem tâm nhân-ngã thị phi còn động chăng để dứt trừ. Để kết luận, bậc trí lực chẳng những không ngại chướng duyên, mà còn mượn chướng duyên để tu tiến. Các vị ấy không còn chấp nê hình thức, vì hình thức chỉ là phương tiện mà nội tâm mới là cứu cánh.

( Quang Tử) Có hai phiến đá nằm cạnh nhau trên núi. Trải qua trăm triệu năm sương gió, xét về hình dáng cũng như thành phần cấu tạo bên trong, hai phiến đá cũng y chang nhau, chả có mấy khác biệt. Một ngày kia, một số người thợ đá lên núi, thấy đẹp, nên đem cả hai về để điêu khắc. Phiến đá thứ nhất được những người thợ tạc thành tượng Phật, đặt trong chùa, ngày ngày được người ta lễ bái, tôn kính. Phiến đá thứ hai, thì được người ta chẻ ra thành khối vuông vức, dùng làm đá lót đường đi ngay dưới bức tượng Phật. Một ngày, phiến đá lót đường vì quá bức xúc, nói với bức tượng Phật : – Thật quá bất công, cùng là đá như nhau, mà anh thì được người người cung kính, dâng hoa, lễ bái. Còn tôi thì bị người người dẫm dưới chân, chẳng ai coi ra gì… Bức tượng Phật thâm trầm hỏi lại : – Khi tạo ra anh, những người thợ đã đục bao nhiêu nhát ? – Uhm… cũng không nhiều lắm. Họ rất chuyên nghiệp, chỉ dăm bảy nhát là đã chẻ tôi ra thành các phiến vuông vức. Anh nhắc mới nhớ, mỗi nhát đục họ nện xuống, thật là đau đớn, may mà chỉ có dăm bảy nhát. – Còn tôi, tôi phải chịu đến cả hàng triệu nhát lớn nhỏ, mỗi nhát cũng đều đau đớn y như anh đã chịu. Tôi phải trải qua những gian khổ, khắc nghiệt hơn anh cả triệu lần, nên thành tựu tôi đạt được sẽ cao hơn anh rất nhiều. Cuộc đời không có bất công gì cả, mọi thứ tốt đẹp đều có giá của nó. Phiến đá lót đường từ đó không còn than vãn gì nữa. ___________ Quang Tử xin lạm bàn đôi chút cùng các bạn. Thành tựu và gian khổ, hầu như ai cũng thích cái thứ nhất mà tránh né cái thứ hai. Nhưng vốn cả hai là một không thể tách rời, chỉ là cái trước, cái sau mà thôi. Vậy nên đã né tránh gian khổ, thì cũng làm gì có thành tựu ? Nếu bạn đang thấy chán nản, và than vãn rằng, tôi cũng theo Đạo Phật, cũng đi chùa này, cũng tu môn kia, mà sao mãi chả thấy kết quả gì, cuộc sống vẫn đầy những khổ nạn, buồn phiền. Bạn chán nản, và có cảm giác như Phật Pháp đã hứa suông với bạn. Hoặc giả sử, bạn thắc mắc khi thấy một số người niệm Phật, hay đọc tụng kinh chú : ‘’Sao mà linh ứng nhanh thế ? không biết có thật không nhỉ ? Tôi đọc mãi có thấy gì đâu ?’’ hoặc ‘’ Tôi sống tốt với mọi người lắm mà, sao đời tôi toàn đau khổ thế này ? Trong khi mấy kẻ ác ngoài kia thì cả đời giàu có, thành đạt ?’’ Rồi còn rất nhiều câu hỏi phản biện khác không thể trả lời nổi khi đối mặt với thực tế. Nếu nghĩ như thế, tức là bạn cần học thêm khá nhiều. Không, phải nói là cực kì nhiều. Cần phải là người ‘’dùi mài kinh điển’’ rất sâu, nghiên cứu nhân quả rất nhiều, mới thông suốt được những câu hỏi trên. Những người đã thấu triệt, họ đều đã mất rất nhiều thời gian, bỏ ra bao nhiêu công sức và nơ-ron thần kinh để tìm hiểu, đọc sách, đọc kinh, nghiền ngẫm, tìm thầy, lắng nghe và ngẫm nghĩ, thực hành. Cái gì cũng có giá của nó, người chỉ bập bõm tìm hiểu qua loa những bài giảng đó đây trên mạng, không trải qua những đêm trằn trọc, những ngày suy tư, nghiền ngẫm về sự biến hóa phức tạp của nhân quả, của đạo lý năm này qua tháng khác. Rồi không bỏ công sức ra thực hành, để trải nghiệm thực tế những lí thuyết mình đã nghe, đã đọc, đã ngẫm. Mà chẳng qua chỉ là nghe giảng loáng thoáng đâu đó rồi tin, lại tưởng như mình đã hiểu rõ lắm rồi. Thế thì cái hiểu ấy chỉ lớt phớt trên da, không có đủ sâu và rộng, đủ cân nặng để thấu triệt Nhân quả, hiểu ra ngọn ngành các vấn đề được. Hoặc giả sử như bạn muốn tìm ai đó hỏi một câu, mà mong sau khi nghe câu trả lời là hiểu được rõ ràng vấn đề, thế thì không có đâu. Làm sao đem cả kho tri thức cả trăm, cả ngàn cuốn sách, cùng bao tháng ngày nghiền ngẫm, bao vất vả thực hành, nén lại mà truyền đạt qua một vài câu nói ngắn gọn được ? Nếu thật sự muốn hiểu rõ, lời khuyên dành cho bạn : Hãy đầu tư ! Đầu tư thật nhiều công sức, thời gian, sự kiên trì để tìm hiểu, không bỏ cuộc thì sẽ đến một ngày bạn thông suốt thôi. Kinh sách không có giấu giếm cất trong kho, thậm chí luôn miễn phí trên các trang web Phật Giáo. Chỉ cần mở điện thoại, tra google là có thôi. Còn chỉ là lướt lướt Facebook, xem tin bài đây đó, chắp ghép lại mà hiểu, thì rất tiếc, chừng đó thôi thì còn cách rất xa để bạn thật sự hiểu được một điều gì. Xong tôi cũng sẽ trả lời sơ qua, để bạn giải tỏa được một phần nào đó. Con người ta, ai cũng đã từng trải của rất nhiều kiếp sống, luân hồi vô số kiếp, và mỗi kiếp thì ai cũng đã từng làm rất nhiều việc. Mỗi việc đó thì đều sẽ đem lại một kết quả, việc thiện thì tạo ra phước báo, việc bất thiện thì tạo ra quả báo đau khổ, không chỉ ở kiếp đó, mà kéo dài qua nhiều kiếp sau. Có thể bạn đã nghe qua điều này rất nhiều, thậm chí phát chán. Xong bạn đã từng ngẫm lại những điều này chưa ? – Những người từng trải qua nhiều kiếp tu hành, họ ăn chay, tụng kinh niệm Phật, kính Pháp trọng Tăng, thờ Phật hết mực chân thành.v.v… Xong những kiếp đó nhiều khi họ tu mãi mà chưa thấy kết quả gì. Giờ họ đầu thai qua kiếp này, dù không nhớ nữa, xong những công sức tu hành của kiếp trước không mất đi, họ chỉ cần khởi tâm tu hành, là sẽ rất nhanh thành tựu, gặp nhiều linh ứng vi diệu. Nếu bạn không được như họ, vậy hãy hỏi ‘’Kiếp trước, trong khi họ vất vả tu hành, thì bạn đã làm gì ?’’ – Những người giàu sang, thành đạt, bất luận là giờ họ tốt bụng hay xấu xa, độc ác, thì ở những kiếp trước, họ đều đã bỏ tiền ra, bỏ sức ra rất nhiều để bố thí, giúp người này, cứu người kia, tạo phước nhiều, nay thì họ mới có thể thành đạt sung sướng như vậy. Nếu ai vừa bố thí, vừa tu tâm dưỡng tính, thì nay vừa giàu vừa đức hạnh. Ai chỉ biết bố thí mà không lo tu sửa nội tâm, thì nay vừa giầu vừa ác, sau này quả báo họ sẽ chịu, cũng chẳng bắt ai chịu thay. Bất luận thế nào, họ cũng đang nhận lại xứng đáng những gì họ đã tạo ra. Nếu bạn không được như họ, và thắc mắc. Vậy hãy hỏi ‘‘Vào kiếp xưa, trong khi những người này bố thí tạo phước, thì mình đã làm cái gì ?’’ Luật nhân quả là vậy đấy, nó công bằng, nhưng nó diễn tiến rất chậm. Muốn nhanh cũng không được. Giống như trồng cái cây thôi, bạn từng thấy cái cây nào tối hôm trước trồng mà sáng hôm sau nó đã thành cây đại thụ chưa ? Mọi thành tựu tốt đẹp khi tu tập theo những điều Đức Phật đã dạy trong kinh, chắc chắn sẽ đến. Vì Đức Phật không có hứa suông. Tuy nhiên, có thành tựu, không có nghĩa là thành tựu ngay lập tức. Những ai thành tựu quá nhanh, được linh ứng quá dễ dàng, dù chỉ mới tu tập đôi chút, đều là những người tiền kiếp từng tu tập nhiều, gieo trồng duyên lành với Phật Pháp từ lâu rồi. Quả đã chín mọng, chỉ đụng nhẹ là rụng xuống. Còn những ai từ nhiều kiếp qua, trong khi Phật dạy không được ăn mặn sát sinh, thì không tin, không nghe. Cứ giết hết con này đến làm thịt con kia, ăn cho thỏa thích. Trong khi Phật dạy phải nhẫn nhục, thì phớt lờ, mặc tình sân hận, mắng người này, chửi người kia. Trong khi Phật dạy phải bố thí, phải cho đi, thì chỉ thích nhận về, lấy được cái gì về cho mình là lấy, chằng nghĩ đến hậu quả. Trong khi Phật dạy phải tinh tấn tu tập, tụng kinh, niệm Phật, trì chú, thiền định, buông bỏ bản ngã… thì hoặc không tin, không quan tâm, hoặc lười biếng viện cớ không chịu làm. Trong khi Phật dạy siêng năng làm thiện, kiên quyết bỏ ác, thì làm ngược lại, việc thiện thì làm được chút xíu cho là nhiều, việc ác phạm nhiều mà cho là mình vô tội.v.v… Trải qua nhiều kiếp giờ nghiệp chướng quá nhiều, phước báo thì chẳng có bao nhiêu. Quả báo ập đến bị bệnh tật, đói nghèo, bị người này giật nợ, bị người kia ngược đãi, tai họa dồn dập, khổ đau nhiều thứ… lúc này mới lo sợ, tìm đến Phật Pháp mong có cách gì nhanh nhanh tai qua nạn khỏi. Khi sung sướng chẳng thiết lo tu Hoạn nạn mới chạy về ôm chân Phật Nhưng Đức Phật dù từ bi cũng không thể bẻ cong luật nhân quả. “Nước xa không cứu được lửa gần”, dù các pháp môn của Phật Pháp rất vi diệu, nhưng cũng không thể chớp mắt là có kết quả ngay. Thế giới này không vận hành theo cách bạn muốn. Không nên nghĩ rằng hễ mình có chuyện đau khổ là chư Phật – Bồ Tát phải cứu cho mình không khổ nữa, hễ tìm đến Phật Pháp là phải linh, phải xong việc, phải được như mình cầu, xem Phật Pháp như cái “nút ấn thần kì”, nhấn xuống là mọi thứ phải đâu vào đấy. Không, thực tế còn do nhân quả nghiệp báo quyết định. Đức Phật đã từ bi giảng dạy rất rõ, rất kĩ, tha thiết, ân cần khuyên lơn mọi người phải học hiểu nhân quả, phải thuận theo nhân quả mà bỏ ác hành thiện. Nếu cứ cố tình làm ngược lại mà gây ra hậu quả, thì … đành chịu thôi. Vậy nên, đêm nay trước khi đi ngủ, thay vì lướt lướt mãi cái điện thoại mà chẳng thu hoạch được gì, bạn hãy thử vắt tay lên trán, để suy ngẫm những điều này, chắc chắn bạn sẽ thu hoạch được rất nhiều điều quý giá cho cuộc đời bạn. Mọi điều tốt đẹp trên đời, mọi điều thành tựu mà bạn thấy người ta vẫn đạt được, đều phải trải qua rất nhiều gian khổ, rất nhiều nỗ lực, rất nhiều sự chờ đợi qua thời gian lâu xa mới có được. Nếu như bạn muốn đạt được những thành tựu ấy, vậy bạn quyết định sẽ bỏ ra bao nhiêu ? ____________ Cuối cùng, Quang Tử sẽ kể cho bạn một câu chuyện, trích từ sách Niệm Phật Thập Yếu của HT Thích Thiền Tâm. Nó sẽ là một minh chứng rất rõ ràng cho những điều trên, và tiếp cho bạn những động lực để bạn có một sự khởi đầu cho những nỗ lực sau này. Tiền Vạn Dật, tự là Dực Sơn, quê ở Thường Thục, trấn Mai Lý, người đời nhà Thanh bên Trung Hoa. Buổi thiếu thời, Vạn Dật nối nghiệp gia đình, chuyên bán rượu. Sau ông đổi nghề, giữ giới không sát sinh, tu tịnh nghiệp, hết sức sửa đổi lỗi lầm trước. Vạn Dật chỉ có một trai, chẳng may bị bệnh lao, dù có niệm Phật nhưng rồi cũng qua đời. Người láng giềng chê cười, bảo tại lo tu hành nên con chết. Ông nghe nói mỉm cười, vẫn an nhiên thờ Phật như cũ. Một đêm, lửa bén cháy nhà, Vạn Dật chắp tay ngửa mặt trên hư không vái rằng: “Nghiệp con nặng, đáng chịu thiêu hủy gia sản, nguyện xin đừng tổn thương đến những nhà gần bên.” Sau khi lửa tắt, chỉ có nhà ông tiêu ra tro, các gia cư gần đó đều không sao cả. Cố gắng lo chỗ ở tạm xong, Vạn Dật lại khuyên mẹ là Ngô Thị trường chay niệm Phật, bà mẹ y theo lời. Tiếp theo ông cũng tự ăn chay trường, nhưng vì tập quán cũ hãy còn, thường hay uống rượu. May nhờ có người thân thích là cư sĩ Tạ Phụng Ngô khuyên can, ông cố gắng lần lần dứt trừ được. Mùa xuân năm Đạo Quang thứ hai mươi hai, vợ ông đau bệnh mà chết, từ đó Vạn Dật vẫn sống trong cảnh lẻ loi. Nhiều người khuyên nên tái hôn, ông cự tuyệt và bảo: “Đã có con mà bị chết sớm, tái thú nữa để làm gì? Vả lại chí tôi ở nơi xuất tục, có phải khăng khăng trong sự nối dõi đâu!” Mùa hạ năm ấy, ông đau bệnh lạc huyết, ý muốn được Vãng sinh Cực Lạc, thoát khỏi cõi trần khổ đau này càng tha thiết, vẫn cố gắng gia công niệm Phật. Đến đầu tháng bảy, bệnh ông thêm nặng, ăn vào liền ói mửa ra hết. Phụng Ngô sang viếng thăm, nhân an ủi bảo cho biết: ‘’Cổ đức đã có một vị nhịn ăn để cầu thấy Phật.’’ Vạn Dật nghe nói, mừng rỡ bảo: “Nếu có việc rất tiện lợi như thế, tôi sẽ gắng sức làm theo.” Liền hôm sau, ông tắm gội sạch sẽ, đến trước bàn Phật niệm hương phát nguyện giữ thanh trai trong bảy ngày, xuất tiền mua vật mang phóng sanh, để cầu về Tịnh Độ. Kế đó, ngày đêm ông niệm Phật không dứt, lúc khát chỉ ăn trái dưa mà thôi. Có người hỏi: “Suốt đêm không ngủ như thế, có mệt mỏi chăng?” Vạn Dật đáp: “Nhờ không ngủ mới niệm Phật được nhiều. Khi tôi không bệnh thì chẳng được an nhàn. Nay nhân lúc bệnh được rảnh rang, phải gắng sức, có mệt nhọc gì đâu!” Bảy ngày vừa mãn, bởi tuyệt thực nên kiệt sức, thần thức ông hôn mê. Người nhà cho ăn chút cháo loãng, liền buồn dạ no hơi, hôn loạn càng thêm. Xong Vạn Dật vẫn một lòng, chắp tay để trên gối, nguyện xin đốt ngón tay cúng dường Phật. Phụng Ngô nói: “Lúc này mà anh phát được tâm nguyện ấy, thì cũng đồng như đã đốt ngón tay rồi. Thôi chi bằng rũ sạch muôn duyên, nhất tâm cầu về Cực Lạc là hơn!” Ông nghe nói liền nhắm mắt niệm Phật, ban sơ như còn gắng gượng, kế đó nhờ dùng sức dũng mãnh, nên thần chí lần lần an định. Duyên may, lại nhờ mười mấy người bạn đồng đạo hay tin đến trợ niệm, nên ngày đêm trong nhà ông tiếng niệm Phật nối nhau không dứt. Đến chiều bữa mùng mười, Vạn Dật tự nói thấy một vị đi lại trước đầu giường, bảo cả dưa và trái cây đều chớ ăn, hỏi thì xưng là sứ giả ở thượng giới. Qua ngày hôm sau, ông bỗng thấy Tây Phương Tam Thánh (tức Phật A Di Đà, Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát) tướng tốt quang minh hiện đứng giữa hư không trước mặt. Ông muốn vượt lên ngồi vào kim đài, chợt nghe tiếng bảo: “Thân ngươi còn chưa sạch!” Kế đó các tướng đều ẩn mất. Vạn Dật liền bảo nấu nước thơm để mình tắm gội. Tắm xong, Tam Thánh hiện ra như trước. Ông gọi người nhà lại nói: “Tôi đã dạo chơi Tịnh Độ, thấy vô số hoa sen, mình ngồi trên một đài hoa, vui không thể tả!” Lại tự chỉ thân mình nói: “Đây không phải thân tôi.” Sáng sớm ngày mười hai, Vạn Dật từ biệt mẹ và thưa rằng: “Phật cùng chư Thánh chúng đã đến đầy nhà.” Nói xong, liền chắp tay niệm Phật mà qua đời. Lúc bấy giờ, ông được ba mươi bảy tuổi. Như cư sĩ Tiền Vạn Dật đây, phát tâm tu thì liền gặp nghịch cảnh, vợ con chết hết mà tâm ban đầu không thối thất. Bị bệnh khổ liên miên nhưng chánh niệm vẫn bền. Vì sao vậy ? Vì ông hiểu được nhân quả, ông biết rằng những đau khổ đó là do nghiệp ông đã tạo khi xưa ở kiếp nào đó, thì nay ông phải chịu, thế thôi. Chứ đâu phải hễ tu một cái là mọi nghiệp chướng vô lượng kiếp qua ông đã tạo cao như núi, sâu như biển sẽ tự nhiên biến mất hết đâu. Vậy chứ ông Vạn Dật ấy ăn chay, niệm Phật, không phải cho hiện tại hết khổ, thì để làm gì ? Xin thưa, là để thành tựu cho tương lai. Tầm nhìn của ông ấy rất xa, một kiếp người ngắn ngủi này đâu có đáng gì phải ôm giữ. Uy quyền, giàu sang, vợ đẹp, con cháu vinh hiển .v.v… gì gì đi nữa thì chết một cái là mất sạch thôi mà. Đau khổ, hoạn nạn, ấy cũng là rất bình thường. “Đời là biển khổ”, chẳng phải trên đời ai cũng khổ sao, không gặp khổ này cũng gặp nạn khác thôi. Ông ấy tu là để sinh về cõi Tịnh Độ của Phật A Di Đà, vĩnh viễn không còn chịu đau khổ của cõi trần này nữa, an nhiên tự tại, thẳng tiến tu hành cho đến khi đắc Đạo chứng Thánh quả. Để thành tựu được kết quả vi diệu thù thắng đó, thì trên bước đường tu hành, có gặp trở ngại, khó khăn, thậm chí là đau đớn, thê thảm, thì cũng là vô cùng xứng đáng. Như vậy bạn nhé, sau này trên bước đường tu học, đừng mong rằng sẽ nó sẽ trải thảm đỏ, che lọng hoa cho bạn đi. Không, thường thì nó rất chông gai và đầy đau khổ. Bạn chịu đựng được, nỗ lực hết sức không chùn bước cho tới cùng, thì bạn sẽ đạt được những phần thưởng xứng đáng ở cuối con đường. Và những khi muốn buông xuôi bỏ cuộc, hãy nhớ đến ông Vạn Dật này, và tự hỏi : “Liệu những đau khổ mình chịu, đã bằng ông Vạn Dật này chưa???”